روزبهان البقلي الشيرازي ( شطاح فارس )

597

شرح شطحيات ( فارسى )

ليكن اصطفائيّت از عصيان أكل تغيّر نگيرد ، زيرا كه اصطفائيّت از قدم صفتست ، حدوث درو تأثير نكند . ( 1183 ) اگر آدم - عليه السّلام - را بگفتندى كه « وَ لا تَقْرَبا هذِهِ الشَّجَرَةَ » * « 3 » و « أَلَّا تَجُوعَ فِيها » « 4 » در محض صمديّت بسوختى ، چنانچه موسى را گفتند - عليه السّلام - كه « أَنْظُرْ » « 5 » . اگر نه طور حايل آمدى ، موسى در صرف تجلّى محترق شدى . شفقت قديم به بقاى خود ايشان را بوسايط از فنا نگه داشت . پيش از دخول آدم مشاهده بود . گفت « نبايد كه درين خانه شوم ، از عشق بيگانه شوم . » جوابش داد كه مايدهء مشاهده « لا مَقْطُوعَةٍ وَ لا مَمْنُوعَةٍ » « 9 » ، تو از اتّصاف خلق اللّه عريان نشوى . بدان خرسند شد . پس انبساط نمود . دانست كه عارفان بامتحان از سر بال قدم برهنه نشود ، و اگر چه از حلّهء حدث عريان شود . مرقّع‌پوش « وَ طَفِقا يَخْصِفانِ » * « 12 » چون خرقهء اتّصاف درپوشيد ، دامن مرقّع از خانهء ابلهان برداشت . صوفىوار در غربت قدم متوارى شد . عاشقانه از وجود تبرّا كرد . آنگه به ديدهء دوست در دوست تماشا كرد . اى هدف سهم « وَ ما رَمَيْتَ » ! « 15 » خاشاك حدوث و رسوم از ديدهء يكتايى بيرون كن . در عشق تهمت علم و عمل راه مده ، كه در حرف بىقديم رقم علّت حدوث و قدم نيست . اگر عاشقى ، كفر و ايمان يكى دان ، كه در عقل رعناست اين تنگ‌خوئى .

--> ( 3 ) وَ لا تَقْرَبا . . * : سورهء 2 ( البقرة ) آيهء 33 و ديگر ( 4 ) أَلَّا تَجُوعَ . . : سورهء 20 ( طه ) آيهء 116 ( 5 ) أَنْظُرْ : سورهء 7 ( الأعراف ) آيهء 139 ( 9 ) لا مَقْطُوعَةٍ . . : سورهء 56 ( الواقعة ) آيهء 32 ( 12 ) وَ طَفِقا . . : سورهء 7 ( الأعراف ) آيهء 21 و ديگر ( 15 ) وَ ما رَمَيْتَ : سورهء 8 ( الأنفال ) آيهء 17